Trzy dni temu u wybrzeży Litwy pojawiły okręty Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej. Od tamtej pory wojskowe samoloty rosyjskie naruszają stale przestrzeń powietrzną Litwy. Na posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ, w dniu wczorajszym, Prezydent Rosji oświadczył, że akcja wojsk rosyjskich związana jest z zagrożeniem jakie pojawiło się w związku z ostatnimi wyborami na Litwie, tj. a) do władzy w tym państwie w wyniku wyborów doszły (cytat) „ugrupowania skrajnej prawicy i nacjonaliści, głoszące program odbudowy Wielkiej Litwy” oraz b) „aktami terrorystycznymi jakie można obserwować na ulicach Wilna po ogłoszeniu wyników wyborów parlamentarnych”.
Do Rady Ministrów RP i Prezydenta RP drogą dyplomatyczną wpłynęły oficjalne stanowiska Stanów Zjednoczonych (USA) i Wielkiej Brytanii w sprawie wyżej opisanej sytuacji. Stanowiska te zawierają prośbę o niezwłoczną konsultację w tej sprawie, a także wnioski obu państw w sprawie skierowania przez Polskę w pobliże swojej północnowschodniej granicy państwowej dodatkowych jednostek wojskowych Sił Zbrojnych RP „w celu wzmocnienia sił sojuszniczych NATO na wypadek ewentualnej akcji prewencyjnej lub sojuszniczej misji wojskowej”.
Jednocześnie rządy USA i Wielkiej Brytanii, na wczorajszym posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ po wystąpieniu Prezydenta Rosji, zgłosiły oficjalny wniosek w sprawie:
1) analizy sytuacji w kontekście możliwości zastosowania rozwiązań zawartych w Rozdziale VII Karty ONZ zatytułowanego „Akcja w razie zagrożenia pokoju, naruszenia pokoju i aktów agresji”;
2) wyrażenie przez Radę Bezpieczeństwa warunkowej zgody na zastosowanie akcji prewencyjnej z użyciem siły w wypadku eskalacji agresywnych zachowań ze strony Federacji Rosyjskiej wobec Litwy.
Wniosek ma być rozpatrywany i głosowy na najbliższym posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa.
W tym samym czasie administracja Prezydenta USA wydała oficjalne oświadczenie, że zdarzenia rozgrywające się od kilku dni w pobliżu granicy lądowej i morskiej Litwy w ocenie USA uzasadniają zastosowanie art. 5 Paktu Północnoatlantyckiego.
W dniu dzisiejszym Prezydent RP na wniosek Rady Bezpieczeństwa Narodowego, mając przy tym na uwadze informację pisemną przekazaną mu dwa dni temu przez Szefa Agencji Wywiadu, wystąpił na posiedzeniu Rady Gabinetowej z żądaniem do Rady Ministrów o skierowanie do niego w dniu dzisiejszym do godz. 17.00 stosownego wniosku o użycie Sił Zbrojnych RP poza granicami kraju.
Pytania:
1) Jakie akty prawne (źródła prawa międzynarodowego) powinny zostać zastosowane w celu poprawnej i kompleksowej oceny powyższego stanu faktycznego?
2) Czy zachowania z udziałem wojsk Federacji Rosyjskiej można uznać za noszące znamiona zbrojnej napaści? W jaki sposób takie działania mogą być kwalifikowane na gruncie Karty Narodów Zjednoczonych z 1945 r. oraz w świetle Traktatu Północnoatlantyckiego z 1949 r.?
3) Czy o akcji prewencyjnej z użyciem siły na podstawie Karty NZ mogą zdecydować tylko niektórzy członkowie Rady Bezpieczeństwa NZ, czy też wszyscy członkowie jednomyślnie?
4) Czy zachowania z udziałem wojsk Federacji Rosyjskiej i wypowiedzi Prezydenta Rosji uzasadniają zastosowanie art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego z 1949 r.? Jaki organ NATO (kto) o tym może zdecydować i w jakim trybie?