Pismem z 19 maja 2006 roku Jan B. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego. Kierownik OPS, działający z upoważnienia prezydenta miasta, decyzją z dnia 14 czerwca 2006 roku odmówił Janowi B. przyznania świadczenia, motywując swe rozstrzygnięcie krótkim stwierdzeniem, że wprawdzie wnioskodawca spełnił kryteria ustawowe, jednakże decyzja o zasiłku ma charakter uznaniowy, co oznacza, że wydający ją organ ma pełną dowolność wyboru treści rozstrzygnięcia.
Art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, mający zastosowanie w tej sprawie stanowi, że: „W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupów żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, drobnych remontów i napraw etc”.
Pytania:
-
Wyjaśnij stwierdzenie „charakter uznaniowy”.
-
Czy organ ma obowiązek uzasadniania przyczyn odmowy?
-
Czy od decyzji uznaniowe służy odwołanie do organu wyższego stopnia?
-
Czy decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądowo – administracyjnej?
-
Jak oceniasz zachowanie organu w kontekście zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa?
Komentarze
Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego, co oznacza, iż organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać to świadczenie.
Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stwarza możliwość przyznania zasiłku celowego, a zatem jest to świadczenie uzależnione wyłącznie od uznania administracyjnego,Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są : z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Decyzja uznaniowa jest decyzją wydaną w sprawie indywidualnej przez organ administracyjny, na podstawie upoważnienia zawartego w normie prawnej odkodowanej z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Charakteryzuje się tym, że umożliwia organowi administracyjnemu wybranie przy tym samym stanie faktycznym dwóch lub więcej równoprawnych rozstrzygnięć. Uznanie administracyjne oznacza sytuację, w której organ administracji działając na podstawie przepisów prawa i w oparciu o normę prawną przy tym samym stanie faktycznym może wydać różne rozstrzygnięcia i każde rozstrzygnięcie sprawy jest legalne.
2.Czy organ ma obowiązek uzasadniania przyczyn odmowy?
Jednym z elementów decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. Stanowi ona integralną cześć i jej zdaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji.Uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem każdej decyzji administracyjnej. Obowiązek ten spoczywa zarówno na organach jednoosobowych, jak i kolegialnych. Uzasadnienie powinno przynajmniej w dostatecznym stopniu motywować rozstrzygnięcie, powinno być realne i adekwatne, a nie pozorne. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 KPA uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych dla wnioskodawcy.
3.Czy od decyzji uznaniowe służy odwołanie do organu wyższego stopnia?
Zasada dwuinstancyjności postępowania zawarta jest w art 15 KPA i w art 127 KPA. Wywodzi się z Konstytucji RP a jej istotą jest zapewnienie stronom prawa do dwukrotnego rozpoznania i załatwienia sprawy.Strona ma prawo złożenia odwołania od każdej nieostatecznej decyzji adm. do organu wyższego stopnia a wyjątki mogą być ustanowione tylko w ustawie. Organ odwoławczy nie tylko kontroluje czynności postępowania i rozstrzygnięcia w pierwszej instancji, lecz ma obowiązek ponownego wyjaśnienia sprawy na podstawie już zebranego materiału faktycznego i prawnego, ewentualnego usunięcia jego braków i uchybień oraz załatwienia sprawy co do jej istoty. Od każdej decyzji dotyczącej świadczeń socjalnych, zasiłków itp. służy prawo odwołania.
Organem wyższego stopnia w tym przypadku będzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
4.Czy decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądowo – administracyjnej?
Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądowo-administracyjnej. Skargi na decyzję organów udzielających wsparcie należy kierować do Wojewódzkich Sądów Administracyjnych właściwych dla miejsca zamieszkania wnioskującego. Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ administracji prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Sprawowanie kontroli nad wszelkiego rodzaju decyzjami przez sądy administracyjne zawarte jest w art 3 §2 pkt 1 PSA.
5.Jak oceniasz zachowanie organu w kontekście zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa?
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa przestrzegana jest wtedy, gdy organ dba o zachowanie w toku postępowania zasady równości traktowania stron, wątpliwości rozstrzyga na korzyść uczestników postępowania, zachowuje stałość rozstrzygnięć, nie wykorzystuje zmian w prawie do zaskakiwania niespodziewanymi czynnościami. Postępowanie powinno być prowadzone rzetelnie i szybko a pracownicy organu powinni być uprzejmi, informować obywatela o stanie sprawy, pouczać, wyjaśniać, sprawy powinny być rozstrzyganie w podobny sposób. Art. 9. KPA Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. A jak jest w życiu sprawy nie zawsze są prowadzone rzetelnie i szybko a pracownicy nie zawsze są uprzejmi jeśli chodzi o ten kazus to organ nie wykazał szczególnej dbałości o uzasadnienie odmowy co za tym idzie obywatel nie pogłębił swojego zaufania wobec organu państwa.