Pani Agata W. została zaproszona przez koleżankę na wernisaż, podczas którego prezentację miała firma turystyczna. Po skończonym pokazie można było podpisać na preferencyjnych warunkach umowy na egzotyczny pobyt wakacyjny. Osoby, które nie miały pieniędzy na pokrycie całego wyjazdu, mogły zawrzeć umowę kredytu gotówkowego z Bankiem „Miluś”. Pani Agata podpisała umowę o wycieczkę, którą miała sfinansować z kredytu w banku „Miluś”. Po 10 dniach stwierdziła, że nie pojedzie na wycieczkę.
Co może zrobić w tej sytuacji ?
Adaś (lat 10) poszedł do sklepu, żeby kupić czekoladę. Za czekoladę sprzedawca kazał mu zapłacić 50zł. Adaś zabrał czekoladę płaca wskazaną kwotę. Po przyjściu do domu opowiedział o wszystkim mamie.
Czy umowa sprzedaży została zwarta?
Kazus schody:
Alina Gil zawarła z pracownią stolarską „Skorek” sp. z o.o. umowę o zaprojektowanie i wykonanie chodów wewnętrznych do swojego domu do 15.12.2010r. Dnia 8.12.2010r. jeden z dwóch wspólników Jan W. w wyniku zwału serca zmarł. Na miejsce zmarłego wspólnika zgodnie z umową spółki wstąpili spadkobiercy- jego synowie. Nie znając się na stolarstwie, oświadczyli Alinie, że nie zamierzają kontynuować działalności po ojcu.
Proszę ocenić sytuację , czy spółka jest nadal zobowiązana do wykonania schodów?
Anna będąc na imprezie karnawałowej poznała Adama, który namówił ją do sprzedaży auta. Do transakcji doszło po wypiciu kilku kieliszków wina. Po imprezie Zgodnie z umową Anna wydała Adamowi kluczyk do samochodu.
Co może zrobić Anna?
Kazus mieszkanie:
Ewa wraz z Olgą wynajmuje mieszkanie w bloku. Podczas jej nieobecności pękły kaloryfery i woda zalała sąsiada Ewy.
Kto i na jakich zasadach będzie odpowiadać za zalane mieszkanie sąsiada?
Alojzy, 12letni syn Tadeusza z powodu skręconej kostki nie mógł pojechać na zajęcia tramwajem, więc wezwał taxi. Po podjechaniu pod budynek szkoły taksówkarz zażądał zapłaty. Alojzy nie chciał zapłacić twierdząc, że nie zawarł umowy.
Proszę ocenić kto miał rację i dlaczego?
Kamil, nabył 10.05.2010 przez internet od firmy ogrodniczej „Bartuś” s.j. 10 drzewek- jabłoni. Drzewka dotarły na miejsce, do Krakowa 11.05.2010, a 13.05.2010 Kamil stwierdził, że nie ma pieniędzy na drzewka.
Co może zrobić Kamil?
Proszę o pomoc. Z góry dziękuję.
Komentarze
W tym wypadku jedynym rozwiązaniem, które Anna może zastosować, jest powołanie się na art. 82 k.c. Stanowi on, że nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Przepis ten nie dotyczy tylko zaburzeń stałych – także przemijający stan może stanowić przesłankę nieważności oświadczenia woli.
Jedną z takich okoliczności, jak wskazuje doktryna, jest stan po nadużyciu alkoholu (tak Z. Radwański). Należy tutaj zaznaczyć, że przepis art. 82 k.c. mówi o „jakichkolwiek powodach” – nie ma więc wpływu na ocenę przesłanki fakt, iż dana osoba sama wprawiła się w stan nietrzeźwości. Jest to więc uregulowane odmiennie, niż podobna przesłanka w prawie karnym (por. art. 31§3 k.k.).
Jednakże należy mieć na uwadze, że sam fakt wypicia kilku kieliszków wina nie oznacza jeszcze, że została spełniona przesłanka wyłączenia świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Różne osoby mają różną tolerancję na alkohol – z tego też powodu, pomimo wypicia kilku kieliszków wina, Anna mogła być w pełni świadoma swojego postępowania – wtedy przesłanka nie zostałaby wypełniona, a oświadczenie woli nie byłoby nieważne. Ciężar udowodnienia faktu braku świadomości, zgodnie z art. 6 k.c., spoczywa więc na Annie. Z reguły jednak takie okoliczności są bardzo trudne do udowodnienia.
Jeżeli Annie udałoby się skutecznie powołać na nieważność oświadczenia woli, odpadłaby podstawa świadczenia. Wtedy też strony musiałyby zwrócić sobie otrzymane korzyści (art. 410 k.c.).
W tym kazusie należy zastanowić się nad kilkoma kwestiami:
1) Czy umowa została zawarta i z kim ją zawarto?
2) Czy śmierć Jana W. i odmowa kontynuacji działalności przez jego spadkobierców ma wpływ na istnienie spółki?
3) Czy zaszła inna przeszkoda w wykonywaniu zobowiązania?
Ad. 1) Z kazusu wprost wynika, że umowa została zawarta i zawarto ją z pracownią stolarską, która istnieje w formie spółki z o.o. Taka spółka, zgodnie z art. 12 kodeksu spółek handlowych, spółka taka ma osobowość prawną, więc może zaciągać zobowiązania.
Ad. 2) Zgodnie z umową spółki spadkobiercy Jana W. wstąpili w jego miejsce jako wspólnicy. Skoro nie chcą oni kontynuować działalności po ojcu, powstaje kwestia trwania bytu spółki po ich ewentualnym wystąpieniu. Jednakże, zgonie z art. 151§1 k.s.h. spółka z o.o. może istnieć w także przypadku, gdy ma jednego wspólnika. Dla porównania, np. w spółce komandytowej musi być co najmniej dwóch wspólników (art. 102 k.s.h.). Tak więc spółka ta dalej istnieje, a więc może przyjmować i wykonywać zobowiązania.
Ad. 3) Taką przeszkodą mogłaby być sytuacja opisana w art. 645 k.c. Umowa będąca przedmiotem kazusu jest umową o dzieło. Zgodnie ze wspomnianym artykułem, jeżeli wykonanie rzeczy zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, umowa rozwiązuje się wskutek jego śmierci. Jeżeli więc strony umówiłyby się, że schody wykona Jan W., ponieważ jest np. znanym i uzdolnionym artystą-twórcą schodów, wtedy wykonanie przedmiotu zależałoby od jego osobistych przymiotów, a więc z jego śmiercią umowa rozwiązałaby się. Jednakże w kazusie nie ma o tym mowy, więc należy przyjąć, że taka sytuacja miejsca nie miała.
Odpowiedź: Spółka jest nadal zobowiązana do wykonania schodów.
Adaś ma 10 lat. Zgodnie z art. 12 k.c. osoba, która nie ukończyła lat trzynastu nie ma zdolności do czynności prawnych. Sprawia to, że czynność prawna dokonana przez taką osobę jest nieważna (art. 14). Jednakże, zgodnie z §2 w/w przepisu, czynność taka jest ważna z chwilą jej wykonania w pewnych określonych sytuacjach.
Do przesłanek ważności takiej czynności należą:
a) gdy umowa taka należy do umów zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego,
b) gdy została wykonana,
c) gdy nie pociąga za sobą rażącego pokrzywdzenia osoby niezdolnej do czynności prawnych.
Ad. a) Adaś poszedł do sklepu, by kupić czekoladę. Nie ulega tu wątpliwości, że zakup słodyczy przez dziecko zawiera się w zakresie „drobnych bieżących spraw życia codziennego”.
Ad. b) Z treści kazusu jednoznacznie wynika, że Adaś zapłacił cenę i zabrał czekoladę – umowa została więc wykonana.
Ad. c) Mamy tu do czynienia ze zwrotem niedookreślonym. Niestety, stan faktyczny nie pozwala na sprecyzowanie, czy nastąpiło rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych. Wynika to głównie z rozbieżności wśród rodzajów i cen czekolad oraz niedookreślenia rodzaju kupionej w tym przypadku czekolady. Problem nastręcza także niezgodność co do rozumienia tego terminu w doktrynie.
Niektórzy przedstawiciele doktryny uważają, że termin „rażące pokrzywdzenie” należy rozumieć szeroko, jako wszystkie stany, które świadczą o doznanym przez te osoby bez uzasadnienia uszczerbku majątkowym (tak np. A. Wypiórkiewicz). Z drugiej strony, T. Sokołowski uważa, że z wychowawczego punktu widzenia dziecku niezbędne jest zdobywanie doświadczenia, także drogą zawierania obiektywnie nieudanych, niekorzystnych transakcji.
Przede wszystkim zaś niemożliwe jest określenie, jaka czekolada była przedmiotem sprzedaży. W przypadku zwykłej czekolady, której średnia cena waha się między 3 a 4 zł, żądanie 12-, 16-krotności ceny nosiłoby znamiona rażącego pokrzywdzenia, tym bardziej, że przepis ten został ustanowiony w celu ochrony osób niezdolnych do czynności prawnych. Z drugiej strony, jeżeli byłaby to czekolada większego rozmiaru, lub też bardziej luksusowej marki, jej cena mogłaby wynosić nawet 35-50 zł; wtedy żądanie 50 zł nie byłoby już rażącym pokrzywdzeniem (lecz jednocześnie powstałaby wątpliwość, czy kupno tak drogiej czekolady jest jeszcze drobną umową). Ostatnia przesłanka zależy więc od przyjętego poglądu oraz właściwości przedmiotu sprzedaży.
Jeżeli więc przyjąć, że Adaś kupił zwykłą, małą czekoladę, można argumentować, że umowa nie została zawarta ze względu na niespełnienie przesłanki braku rażącego pokrzywdzenia osoby niezdolnej do czynności prawnych.
Do rozważenia mamy tu kilka zagadnień:
1) Czy umowa została zawarta?
2) Czy umowa kredytu została zawarta?
3) Czy pani Agata może odstąpić od umowy o wycieczkę?
4) Czy może odstąpić od umowy o kredyt?
ad. 1 i 2) Z treści kazusu wynika jednoznacznie, że umowy te zostały zawarte.
ad. 3) Umowa pani Agaty zawarta została na wernisażu, po prezentacji przeprowadzonej przez firmę turystyczną. To pozwala stwierdzić, że jest to umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa, do której zastosowanie ma ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta. Zgodnie z art. 27, można od takiej umowy odstąpić w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Pani Agata ma zatem jeszcze 4 dni na odstąpienie od umowy.
ad. 4) Tutaj istnieją dwa możliwe do rozważenia rozwiązania sytuacji:
a) zgodnie z art. 37 ustawy o prawach konsumenta w chwili odstąpienia od umowy wygasają wszelkie powiązane z nią umowy dodatkowe zawarte przez konsumenta, jeżeli na ich podstawie świadczenie jest spełniane przez przedsiębiorcę lub osobę trzecią na podstawie porozumienia z przedsiębiorcą. Można więc potraktować umowę kredytu jako umowę powiązaną i w tej sytuacji wygaśnie ona z chwilą odstąpienia od umowy opisanej w punkcie 3.
b) Można też przyjąć, że umowa kredytu jest umową odrębną. W takim wypadku podlegałaby ona reżimowi ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim. Art. 53 ust. 1 tejże ustawy stanowi o prawie odstąpienia konsumenta w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Wystąpiłaby tu wiec sytuacja podobna do opisanej w punkcie 3.
Z dwóch tych poglądów w świetle treści kazusu bardziej przekonujący wydaje się pogląd a). Umowę kredytu cechuje celowość – kredyt udzielany jest zazwyczaj na konkretny, jasno określony cel. Biorąc pod uwagę charakter kredytu, udzielonego specjalnie w celu sfinansowania wycieczki, można przyjąć, że bank jest tutaj osobą trzecią, która spełnia świadczenie na podstawie porozumienia z przedsiębiorcą. Wtedy umowę kredytu można uznać za umowę powiązaną, która wygasa w chwili odstąpienia od umowy głównej.
W ewentualnym sporze jednak najlepiej zabezpieczyć się przed wystąpieniem takich nieścisłości. Pani Agata powinna więc w ramach ostrożności procesowej wysłać oświadczenie o odstąpieniu także do banku.