Kazus nr 1
Dnia 19.10.2005 r. A i B zawarli umowę notarialną darowizny nieruchomości położonej w Słubicach. Tego samego dnia A i B podpisali dokument, w którym A zobowiązał się zapłacić B w okresie półtora roku sumę 150.000 zł. Była to w rzeczywistości część ceny, jaką A miał jeszcze dopłacić B za nieruchomość (do tej pory wpłacił bowiem już 50.000 zł). Po 19.10.2005 r. A dopłacił B dalsze 50.000 zł, a następnie, po wpisaniu jego prawa własności do księgi wieczystej, zaprzestał płacenia. B domaga się zapłaty100.000.
1. Czy B ma wobec A roszczenie o zapłatę 100.000 zł?
-
Kto jest właścicielem nieruchomości?
Komentarze
B będzie miał roszczenie o zwrot 100.000 zł w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Z całym szacunkiem -dobra robota - ale!!
Moim zdaniem do momentu
''Należy jednak rozważyć, czy ważna jest umowa ukryta (dyssymulowana) , czyli w tym wypadku umowa sprzedaży. Jej ważność ocenia się według właściwości tej czynności (art. 83 § 1 zd. 2 KC). W tym wypadku rozstrzygające będzie przyjęcie koncencji odrębności czynności pozornej i ukrytej''
wszystko jest ok.
Dalej powołujesz się na uchwałę SN z dnia 22.5.2009, III CZP21/09.
dotyczy umowy sprzedaży i dożywocia.
Niestety nie jest to analogiczny przypadek.
natomiast
Wyr. SN z 12.10.2001r V CKN 631/00 , OSNC 2002 Nr 7-8 poz 91
''ukryta pod pozorną darowizną umowa sprzedaży niruchomości nie czyni zadość wymaganiu formy aktu notarialnego(art.158 zd 1 KC)
dla umowy sprzedaży także wtedy,gdy w formie tej nastąpiła pozorna darowizna.Umowa taka jest zawsze nieważna (art.73 par.2 zd.1 KC)''
Znaczy to tyle że akt notarialny darowizny ni przypnij ni przyłataj do umowy sprzedaży.Forma niezgodna z treścią.
Jak sam napisałeś ''Sąd odrzucił koncepcję "użyczenia formy" przez umowę darowizny ukrytej umowie sprzedaży''
Są dwie możliwości:
B milczy i jest w plecy 100.000 a A jest właścicielem nieruchomości.
B powołuje sie na pozorność (którą musi wykazać ).Odzyskuje nieruchomość(której notabene w tym wypadku nigdy nie stracił)
i oddaje pieniądze.TYle że to teraz A musi wykazać że je przekazał B
W obu przypadkach B nie ma roszczeń wobec A o zapłatę 100.000
Wydaje mi się że do rozwiązania kazusu wystarczy zastosowac art.888
oraz art 58.
Chyba że ktoś chce błysnąć u pani Dr Karoliny Szumy z EWSPiA która to jest ich autorką.
Tak to moim zdaniem wygląda.Może się mylę
Co ty na to Bogusławie.
A Mógł jednak utracić własność na skutek zawartej dnia 19.10.2005 umowy z B. Generalnie umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości przenosi własność na nabywcę solo consensu, jeżeli ustawa lub strony skutku rozporządzającego nie wyłączyły (art. 155 § 1 KC). Brak jest informacji co do tego, czy nieruchomość podlegała szczególnym regulacjom (prawo pierwokupu) oraz co do wyłączenia przez same strony skutku rozporządzającego. Ponieważ darowizna jest umową zobowiązującą do przeniesienia własności dnia 19.10.2005 A mógł więc utracić własność na rzecz B. Skutek rozporządzający może jednak wystąpić jedynie wówczas, gdy zobowiązanie do przeniesienia własności było skuteczne (por. art. 156 KC). Umowa przenosząca własność musi być bowiem umową ważną. W tym wypadku istnieją wątpliwości co do skuteczności umowy darowizny, albowiem była ona umową pozorną, dokonaną dla ukrycia umowy sprzedaży. Zgodnie z art. 83 § 1 zd. 1 KC oświadczenie woli złożone dla pozoru jest nieważne. Tym samym umowa darowizny jest nieważna. Analogiczną doktrynę w uchwale z 9 grudnia 2011 r. (sygn. III CZP 79/11) wyraża Sąd Najwyższy. Stwierdził bowiem, że "nieważna jest umowa darowizny ukryta pod pozorną umową sprzedaży nieruchomości".
Należy jednak rozważyć, czy ważna jest umowa ukryta (dyssymulowana), czyli w tym wypadku umowa sprzedaży. Jej ważność ocenia się według właściwości tej czynności (art. 83 § 1 zd. 2 KC). W tym wypadku rozstrzygające będzie przyjęcie koncencji odrębności czynności pozornej i ukrytej. Przegląd wcześniejszych i obecnych koncepcji przedstawił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22.5.2009, III CZP21/09. W uchwale tej, odnosząc się do wykładni art. 83 § 1 KC., SN uznał, iż w przypadku dwóch odrębnych czynności (tam: umowa sprzedaży i dożywocia, tu: umowa sprzedaży i darowizny) umowa dyssymulowana jest nieważna. Zgodnie z wykładnią SN umowa sprzedaży jest więc również nieważna z uwagi na niedochowanie formy aktu notarialnego. Sąd odrzucił koncepcję "użyczenia formy" przez umowę darowizny ukrytej umowie sprzedaży. B nie nabył tym samym własności nieruchomości.
Zgodnie z art. 410 § 1 KC., Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia dopadała lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Art. 405 KC., Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Reasumując: Moim zdaniem:
1. B ma roszczenie wobec A o zapłatę 100.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi.
2. A jest właścicielem nieruchomości.
Art. 888. Istota umowy darowizny
§ 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
BEZPŁATNEGO
serdecznie pozdrawiam
2. A