Justyna P. i Jowanna W., obie posiadające obywatelstwo polskie, postanowiły wyjechać na wakacje poza terytorium Polski. Na dworcu w Polsce kupiły bilety Polskich Kolei Państwowych i wsiadły do pociągu. Wagony należały do PKP, a obsługa pociągu składała się z obywateli RP. Po przekroczeniu polskiej granicy w pociągu doszło między Justyną P. i Jowanną W. do kłótni. Jowanna W. pchnęła Justynę P., w wyniku czego ta upadła i złamała rękę.
Jaki problem?
Józef K. prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i jest właścicielem winiarni przy ul. Grochowskiej w Warszawie. Sprzedaje również wino przez Internet, zbierając zamówienia za pośrednictwem strony internetowej i rozsyłając butelki klientom. Wśród sprzedawanych przez niego win około 40% pochodzi z Francji a około 23% z Włoch. Prezydent m.st. Warszawy wydała decyzję cofającą zezwolenie na sprzedaż detaliczną alkoholu przez Józefa K. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Józef K. prowadził sprzedaż alkoholu poza wyznaczonym do tego punktem, to jest przez Internet, czym naruszył warunki zezwolenia oraz przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, tj. art. art. 9 z indeksem 6 ust. 1, 18 ust. 1 oraz 18 ust. 7 pkt 6. Uzasadniało to cofnięcie zezwolenia na sprzedaż detaliczną alkoholu na podstawie art. 18 ust. 10 pkt pkt 1 i 2. Równocześnie Prezydent m.st. Warszawy zawiadomiła prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 43 powołanej ustawy. W trzy dni po otrzymaniu decyzji Józef K. zwraca się do Państwa z prośbą o pomoc w sprawie. Proszę przygotować opinię prawną w której m.in. zdecydować o wyborze środka prawnego, a następnie przygotować zarys argumentacji. Proponuję rozważyć przy tym następujące kwestie: 1. Czy w sprawie ma w ogóle zastosowanie prawo Unii Europejskiej? Czy występuje jakiś element unijny? 2. Czy przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi można uznać za środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie? Czy stanowią one sposoby sprzedaży? 3. Jeśli odpowiedź na pytanie 2 jest twierdząca – czy polskie przepisy dają się usprawiedliwić na gruncie Traktatu o funkcjonowaniu UE lub orzecznictwa TSUE?
Kazus I
Prawo prywatne międzynarodowe. Moduł II. Osoby fizyczne i prawne. Zadanie I
Wskaż, jakie problemy w zakresu prawa kolizyjnego występują w poniższym stanie faktycznym. Wyjaśnij, jakie normy mają zastosowanie i dlaczego. Pamiętaj o podaniu podstawy prawnej.
Pan Jan Kowalski, mieszkaniec Skoczowa, prowadził jednoosobową działalność gospodarczą (wpisaną do CEIDG) polegającą na sprzedaży – za pośrednictwem serwisu allegro – wyrobów rękodzielnictwa artystycznego. Przekonany, że działalność taka jest opodatkowania niższymi stawkami podatku dochodowego, w pewnym momencie postanowił przenieść swoją działalność do Czech. Założył on w czeskim Cieszynie spółkę – Kowalski s.r.o. ( společnosts z ručením omezeným), tam też jest zarejestrowana siedziba spółki. Pan Kowalski jest jej jedynym członkiem zarządu. Faktycznie Pan Kowalski wszystkimi sprawami związanymi ze spółką zarządza ze Skoczowa, tam też znajduje się jego biuro handlowe oraz magazyny. Sama sprzedaż nadal jest dokonywana za pośrednictwem serwisu allegro, a dostawy są realizowane wyłącznie na terenie Polski.
W ramach rozszerzenia swojej działalności pan Kowalski zaczął sprowadzać do Polski wyroby rękodzielnictwa z Nikaragui. W tym celu zawarł umowę dostawy z młodym obywatelem Nikaragui, zamieszkałym w Bratysławie na stałą dostawę towarów. Pan Kowalski dokonał przedpłaty za zakup pierwszej partii towarów. W tym samym czasie na serwisie allegro zamieścił też oferty sprzedaży towarów z Nikaragui. Korzystając z opcji „Kup teraz” towary te zostały zakupione m.in. przez panią Marię Lis, mieszkankę Warszawy, posiadającą podwójne obywatelstwo polskie i niemieckie oraz przez Polkę Joannę Miś. Jak się później okazało, Joanna w chwili zawierania umowy nie miała skończonych 18 lat. Gdy nadszedł termin dostawy towarów, dostawca z Nikaragui poinformował pana Kowalskiego, że w świetle jego prawa ojczystego nie posiada on pełnej zdolności prawnej (gdyż ma 20 lat, podczas gdy w świetle prawa Nikaragui pełnoletność uzyskuje się w wieku lat 21) i że umowa dostawy jest nieważna. Odmówił też dostawy towarów a co do otrzymanych pieniędzy – poinformował pana Kowalskiego, że pieniądze te już wydał na rozrywki w Bratysławie tak, że nie jest już wzbogacony.
Kazus;
Wskaż poszczególne elementy budowy poniższych norm kolizyjnych. Jakie rodzaje łączników występują w poszczególnych przepisach?
Art. 16. Ust. 2. p.p.m. Osoba fizyczna, której dobro osobiste jest zagrożone naruszeniem lub zostało naruszone może żądać ochrony na podstawie prawa państwa, na którego terytorium nastąpiło zdarzenie powodujące to zagrożenie naruszenia lub naruszenie, albo prawa państwa, na którego terytorium wystąpiły skutki tego naruszenia.
Art. 46 ust. 1.p.p.m. Powstanie, treść i ustanie prawa własności intelektualnej podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce korzystanie z tego prawa.
Art. 5 ust. 1 rozp. WE 593/2008 W zakresie, w jakim nie dokonano wyboru prawa właściwego dla umowy przewozu towarów zgodnie z art. 3, prawem właściwym dla takiej umowy jest prawo państwa, w którym przewoźnik ma miejsce zwykłego pobytu, pod warunkiem że w tym samym państwie znajduje się miejsce przyjęcia towaru do przewozu lub miejsce dostawy, lub miejsce zwykłego pobytu nadawcy. Jeżeli warunki te nie są spełnione, stosuje się prawo państwa, w którym znajduje się uzgodnione przez strony miejsce dostawy.
Art. 11 ust.2. rozp. WE 593/2008 Umowa zawarta między osobami, które - lub których przedstawiciele - znajdują się w różnych państwach w chwili jej zawarcia, jest ważna ze względu na formę, jeżeli spełnia wymagania co do formy określone przez prawo właściwe dla umowy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub prawo państwa, w którym w chwili zawarcia umowy znajduje się którakolwiek ze stron lub jej przedstawiciel, lub prawo państwa, w którym którakolwiek ze stron miała w tym czasie miejsce zwykłego pobytu.
Kazus 1: Dnia 19 stycznia 2005 roku na Morzu Beringa (w strefie morza otwartego) doszło do kolizji japońskiego kontenerowca „Makugonagaru” z rosyjskim żaglowcem szkolnym „Tawariszcz”. Wskutek zderzenia na żaglowiec rosyjski zatonął, zginęło też dwunastu członków jego załogi, w tym dziewięciu kadetów Wyższej Szkoły Morskiej w Kaliningradzie. Prowadząca akcję ratunkową rosyjska marynarka wojenna zatrzymała statek japoński, odprowadziła do portu w Anadyrze (Czukotka), gdzie, ze względu na zniszczenia w poszyciu kadłuba, umieszczono go w suchym doku. W toku śledztwa prowadzonego przez rosyjsko-japońską komisję mieszaną ustalono, że do zderzenia na morzu otwartym doszło z winy pełniącego wachtę w chwili zdarzenia pierwszego oficera statku japońskiego. Na podstawie raportu komisji mieszanej władze rosyjskie aresztowały pierwszego oficera oraz kapitana „Makugonagaru”. Po stanowczym proteście złożonym przez Japonię sąd rosyjski zwolnił z aresztu japońskiego kapitana, odmówił natomiast zwolnienia pierwszego oficera, którego proces rozpoczął się. W wyroku sąd rosyjski skazał pierwszego oficera na karę dziesięciu lat pozbawienia wolności.
Oceń postępowanie strony rosyjskiej z punktu widzenia Konwencji z Montego Bay (UNCLOS 1982). Wskaż odpowiedni artykuł.
Kazus 2: W lutym 2003 roku lotniskowiec amerykański „Nimitz”, w drodze do Zatoki Perskiej, przepływał przez morze terytorialne Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Zjednoczonych Emiratów Arabskich złożyło notę protestacyjną Sekretarzowi Stanu USA domagając się zaprzestania przepływu jako szkodliwego argumentując, że w trakcie przepływu z lotniskowca startowały samoloty. USA odpierało zarzuty dowodząc, że miał miejsce tylko jeden przypadek startu i że był to samolot sanitarny, który transportował rannego w wypadku na pokładzie żołnierza do szpitala w Rijadzie (Arabia Saudyjska), w żadnym wypadku nie był to myśliwiec.
Proszę ocenić z punktu widzenia postanowień Konwencji prawa morza z Montego Bay (UNCLOS 1982), czy zachowane zostały warunki nieszkodliwego przepływu. Wskaż odpowiedni artykuł.
Kazus 3: Dnia 22 stycznia 2008 roku na Morzu Karaibskim, w odległości 42 mil morskich od wybrzeży Dominiki, brytyjski kontenerowiec „Mary Sue” został napadnięty przez nieposiadający bandery statek piracki. Odpowiadając na wezwanie o pomoc wysłane 65 przez kapitana „Mary Sue” z Fort Saint-Louis, francuskiej bazy wojskowej na Martynice wypłynęła kanonierka, która dotarłszy na miejsce ataku zatrzymała statek piracki, a jego załogę aresztowała. Zarówno statek jak i załoga zostali eskortowani do Fort de France na Martynice, gdzie władze francuskie rozpoczęły postępowanie karne przeciwko załodze pirackiej jednostki. W toku postępowania okazało się, że większość załogi zatrzymanego statku posiada obywatelstwo Dominiki. Zawiadomione o tym fakcie (na podstawie Konwencji Wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z 1963 roku) władze w Rosseau zażądały natychmiastowego uwolnienia załogi i statku. Podnosiły, że do zatrzymania doszło na wodach wyłącznej strefy ekonomicznej Dominiki, co stanowi pogwałcenie jej jurysdykcji i jest naruszeniem prawa międzynarodowego.
Czy Dominika ma rację? Wskaż odpowiedni artykuł.